Onderzoek: web-analytics hebben weinig impact op politiek nieuws

De Universiteit Antwerpen heeft zonet een rapport gepubliceerd over het gebruik, de blootstelling aan en de perceptie van Belgische politieke journalisten ten aanzien van web-analytics.

Eerder publiceerden de onderzoekers al een nota over het gebruik van web-analytics op Vlaamse nieuwsredacties op basis van diepte-interviews met nieuwsmanagers en webjournalisten. Daaruit bleek dat het gebruik van analytics bij (online) chefs en op redactievergaderingen wijdverbreid is. Dit onderzoek bekijkt echter hoe het gebruik van web-analytics is doorgesijpeld tot op het niveau van de individuele journalisten.

Dit zijn de belangrijkste bevindingen:

  • Veel journalisten zijn vandaag bekend met cijfers over wat hun publiek vaak aanklikt. Ongeveer 60% van de journalisten gebruikt die cijfers echter nooit zelf. De meerderheid van de journalisten wordt er wel op regelmatige basis over geïnformeerd door de nieuwschef.
  • Hoe jonger de journalist, hoe groter de kans dat hij of zij er actief gebruik van maakt of er passief aan wordt blootgesteld. (Maar jongere journalisten schrijven verhoudingsgewijs ook meer voor online media, bleek uit eerder onderzoek.)
  • Vlaamse journalisten gebruiken analytics vaker zelf dan Franstalige journalisten. Tussen publieke en commerciële nieuwsmedia is er geen verschil.
  • Journalisten die actief gebruik maken van analytics, staan er over het algemeen ook positiever tegenover. Passieve blootstelling daarentegen zorgt voor negatievere attitudes en meer scepsis over hun capaciteit om het journalistiek werk te verbeteren.
  • Analytics hebben een effect op de plaatsing van het nieuws en de perceptie van wat journalisten nieuwswaardig achten, maar dat geldt enkel bij ‘softe’ nieuwsberichten. Voor de headlines van ‘harde’ nieuwsberichten was er geen effect.

Experiment

Die laatste bevinding haalden de vorsers uit een experiment. Naast een peiling naar attitudes en percepties, wilden ze immers ook weten of journalisten rekening houden met web-analytics in hun nieuwsselectie. Daartoe werd aan de journalisten gevraagd om vijf nieuwstitels te rangschikken, waarbij de vijfde steeds gemanipuleerd werd (‘hard’ of ‘zacht’ bericht, positief of negatief geformuleerd).

Een eerste vaststelling was dat journalisten over het algemeen het ‘harde’ nieuwsbericht hoger rangschikten dan het ‘zachte’. Ook werden negatieve headlines hoger gerangschikt dan positieve headlines. Die twee bevindingen liggen in lijn met eerder onderzoek.

Daarnaast bleek dat het effect van de analytics op de headline van het softe nieuwsbericht (tv-programma De Mol) significant groter was dan voor het harde (werkloosheid bij jongeren). De softe nieuwsheadline met stijgende populariteit werd hoger gerangschikt in vergelijking met de controlegroep. De ranking van de harde nieuwsheadline werd daarentegen niet of nauwelijks beïnvloed door de analytics.

Het effect van analytics op de rangschikking van de headlines was overigens ook groter voor de positief geformuleerde headline dan voor de negatieve, maar dat effect was niet significant.

Kort samengevat: “Publieksdata geraken steeds meer ingeburgerd op de nieuwsredacties in ons land, maar lijken voorlopig nog geen grote impact te hebben op het politiek nieuws dat ze hun lezers aanbieden”, aldus de onderzoekers.

Het volledige rapport van de onderzoeksgroep Media, Middenveld en Politiek (M²P) van de Universiteit Antwerpen kan je hier downloaden.

Survey

Deze onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op een survey bij politieke journalisten in de zomer van 2018. Uit diezelfde survey kwam eerder al naar boven dat Vlaamse politieke journalisten zichzelf in het centrum van het politieke landschap positioneren, en dat 80% van hen man is.