Immigratie en journalistiek: twee studies

Mensen die nieuws volgen op publieke omroepen zijn vaak positiever over vluchtelingen dan mensen die nieuws volgen op commerciële omroepen. En journalisten promoten vooral tolerantie en culturele diversiteit in landen met een streng immigratiebeleid. Dat blijkt uit twee studies van de universiteiten van Leuven en Louvain-la-Neuve.

Publieke en commerciële omroepen

De media spelen een grote rol in de beeld- en opinievorming rond vluchtelingen. Een groot deel van de bevolking heeft immers geen rechtstreeks contact met vluchtelingen, dus hun zichtbaarheid in de media is de voornaamste bron van informatie en duiding.

Vijf onderzoekers van de KU Leuven berichten in het Nederlandse tijdschrift DEMOS over hun bevindingen dat de consumptie van nieuws op publieke omroepen samenhangt met positieve opvattingen over vluchtelingen, terwijl het omgekeerde geldt voor consumptie van nieuws op commerciële omroepen.

Commerciële media schetsen een negatiever beeld van vluchtelingen dan publieke media, aldus de onderzoekers. Een open vraag is of mensen beïnvloed worden door hun mediaconsumptie (cultivatie-effect), of dat ze juist die media selecteren die overeenstemmen met hun opvattingen (selectie-effect).

Status, geslacht, leeftijd

De basis van het onderzoek was een enquête onder de bevolking van België, Frankrijk, Nederland en Zweden. Daarbij kwamen ook enkele andere interessante verschillen aan het licht.

In België, Nederland, en Frankrijk is er een duidelijke samenhang tussen de sociaaleconomische status en de opvattingen over vluchtelingen: inwoners met een hogere sociaaleconomische status zijn positiever over vluchtelingen dan inwoners met lagere status. In Zweden zijn die niet duidelijk waarneembaar. Maar daar hebben vrouwen dan weer positievere opvattingen dan mannen.

Wat leeftijd betreft, is er in alle landen hetzelfde patroon: ouderen staan negatiever tegenover vluchtelingen dan jongeren.

Interventionistische journalistiek

In het wetenschappelijke tijdschrift Media and Communication publiceerden de onderzoekers dan weer een studie naar de mate waarin journalisten het als hun taak zien om tolerantie en culturele diversiteit te promoten, in 24 landen met een uiteenlopend immigratiebeleid.

Tegengesteld aan wat ze verwachtten, stelden de onderzoekers vast dat in landen waar het promoten van tolerantie sterker in de journalistieke cultuur zit, het beleid en de publieke opinie t.a.v. immigranten doorgaans minder vriendelijk is. In landen zonder een duidelijk integratiebeleid zien journalisten het schijnbaar meer als hun taak om een tegengewicht te bieden.

IM2MEDIATE

Beide onderzoeken kaderen in het interuniversitaire project IM2MEDIATE. Je kan ze hier lezen: