Factcheck.Vlaanderen van start

25 april 2019

Precies één maand voor de verkiezingen start Factcheck.Vlaanderen, dat weerwerk biedt tegen online desinformatie en polarisering.

"Klopt dit wel?" vraagt iedereen zich wel eens af bij wat ze zien verschijnen op nieuwssites en sociale media. Factcheck.Vlaanderen zoekt het voortaan uit. Dat platform is een unieke samenwerking tussen Belga, Textgain, Tree Company, VRT NWS en de journalistiekopleidingen van de Erasmushogeschool en KU Leuven campus Antwerpen. Het factcheckt met behulp van artificiële intelligentie, een nog nieuw gegeven in ons land. Factcheck.Vlaanderen werkt met subsidie van het Vlaams Journalistiek Fonds.

Waarom factchecken?

Van onschuldige onzin tot gevaarlijke insinuaties: het web en de sociale media zenden dagelijks kwakkels de wereld in. Bijvoorbeeld misinformatie, zoals het gezondheidsgevaar dat vaccinaties zouden inhouden, of bewust bedoelde desinformatie om een foutief beeld te creëren, zoals de suggestie dat de brand van de Notre-Dame al drie dagen voordien voorspeld was. Het wereldpanorama (denk maar aan de uitslag Brexitreferendum) zou er misschien wel anders uitzien zonder deze stroom aan foutieve informatie.

Waarin onderscheidt dit initiatief zich van andere factcheckinitiatieven?

Dit factcheckplatform maakt gebruik van artificiële intelligentie (AI) en werkt met jobstudenten uit journalistieke opleidingen.

Textgain, de coördinator van het project, ontwikkelt technieken om automatisch teksten te analyseren en past zijn zelflerende technologie in dit project toe om bronnen van desinformatie en polarisering te detecteren. Guy De Pauw, CEO van Textgain: "Dat kan gaan om nieuwsberichten die vaak worden gedeeld op Twitter, maar ook om forum threads of webpagina’s die veel worden gelezen. Via AI worden dergelijke berichten ‘geoogst’ en in een pool voor factchecking ondergebracht. Het eigenlijke factchecken blijft mensenwerk."

De factcheckredactie bestaat uit studenten of alumni journalistiek uit de opleidingen van de Erasmushogeschool Brussel en de KU Leuven campus Antwerpen. Zij hebben al eerder ervaring opgedaan met factchecken, en werken onder leiding van twee ervaren journalisten van Belga en VRT NWS.

Ria Goris, onderzoeker in de journalistiekopleiding van de Erasmushogeschool Brussel, voerde de voorbije jaren al factchecks uit met laatstejaarsstudenten: "We stelden vast dat, naast verhalen die compleet van de pot gerukt zijn, er veel fouten gebeuren door onzorgvuldige overname van cijfers. Onbetrouwbare bronnen worden als betrouwbaar gepresenteerd, of er wordt een flinke draai gegeven aan cijfers om deze in het kraam van de ene of de andere afzender te laten passen."

Michaël Opgenhaffen, hoofd van de masteropleiding journalistiek van de KU Leuven: "Voor onze studenten is dit een boeiend en leerrijk project: ze zetten de opgedane inzichten en vaardigheden uit de opleiding meteen om in de praktijk en worden daarbij begeleid door ervaren journalisten. En ze leren meteen hoe artificiële intelligentie ook binnen de journalistiek een meerwaarde kan bieden."

Het initiatief krijgt steun van VRT Nieuwsombudsman Tim Pauwels : "Ik krijg dagelijks berichten in mijn mailbox die voortgaan op een stukje foute of zeer selectieve informatie. Voor redacties is het eenvoudigweg niet mogelijk om daar altijd op te reageren. Ik ben erg blij dat het onafhankelijke initiatief Factcheck.Vlaanderen die uitdaging toch zal proberen aan te gaan."

Factcheck.Vlaanderen beperkt zich niet tot teksten, maar checkt evengoed beeldmateriaal dat foutief of polariserend aan de actualiteit wordt toegevoegd.

Suggesties

Iedereen die zich registreert op de website van Factcheck.Vlaanderen kan suggesties doen voor factchecks. Burgerparticipatie is belangrijk voor het project.

Factcheck.Vlaanderen zal zijn factchecks ook verspreiden op sociale media en daarmee proberen om nuance te brengen in gepolariseerde online discussies.

Vlaams Journalistiek Fonds

Factcheck.Vlaanderen is een van de 11 innovatieve journalistieke projecten waaraan het Vlaams Journalistiek Fonds een subsidie heeft toegekend.

Bronnen: persbericht Factcheck.Vlaanderen, eigen berichtgeving

Website Factcheck.Vlaanderen

Factcheck.Vlaanderen