EU lanceert aanbesteding voor factcheck-hub

09/10/2019 - 10:30

De Europese Commissie heeft deze maand een aanbesteding gelanceerd voor een ‘European Digital Media Observatory’. Dat observatorium moet als een hub fungeren voor factcheckers, academici, mediaorganisaties en experts in mediageletterdheid.

Het platform moet mediaprofessionals, leerkrachten en burgers van informatie en materiaal voorzien om bewustzijn over en bestendigheid tegen online desinformatie te creëren, en mediageletterdheid te ondersteunen.

In de aanbesteding lezen we ook dat het platform de ontwikkeling van een ‘EU-markt van factchecking services’ moet bevorderen, wetenschappelijke kennis over online desinformatie verhogen en overheden ondersteunen in hun beleid.

De Commissie heeft voor het observatorium 2,5 miljoen euro veil, voor een periode van 30 maanden. Geïnteresseerde partijen kunnen tot 16 december een voorstel indienen.

Vlaams niveau

Het beoogde Europese observatorium doet enigszins denken aan wat de Koninklijke Vlaamse Academie van België (KVAB) eerder dit jaar al bepleitte om op te richten op Vlaams niveau. In haar uitgebreide standpunttekst over nepnieuws en desinformatie in de digitale mediawereld, luidde een van de aanbevelingen:

“Gezien het belang van factchecking met het oog op meer transparantie en een grotere weerbaarheid tegen desinformatie bepleiten wij de oprichting op Vlaams niveau van een onafhankelijk kennis- en actiecentrum dat factchecking in Vlaanderen op de kaart zet en uitbouwt, met een visie op toekomstige ontwikkelingen. Zo’n instelling zien wij bij voorkeur als een samenwerkingsverband van academici (universiteiten, KVAB, Jonge Academie), opleidingen in het hoger onderwijs, journalisten en de mediasector.”

Van zo’n centrum op Vlaams niveau is vooralsnog geen sprake. Ook het vorig jaar door premier Michel aangekondigde federale factcheck-fonds komt er zoals bekend niet.

Nu vrijdag organiseert de KVAB in het Vlaams Parlement wel een nieuw symposium over dit thema. Academici en journalisten gaan er met mekaar in debat, en er zijn ook sprekers uit politieke hoek, namelijk Vlaams parlementslid Katia Segers en federaal minister van Digitale Agenda Philippe De Backer.

Knack

En er was nog factcheck-nieuws deze week. Gisteren raakte bekend dat Knack als eerste Belgische nieuwsmedium het certificaat van het International Fact-Checking Network (IFCN) krijgt. Dat is hét internationale keurmerk voor factcheckers, en wordt bijvoorbeeld ook gebruikt door Facebook en Google om hun algoritmes bij te sturen.

Wereldwijd hebben momenteel 71 media zo’n certificaat, waaronder The Washington Post, Le Monde, en nu dus ook Knack. Om op de IFCN-lijst opgenomen te worden, moeten media een aanvraag indienen en worden ze doorgelicht. Het IFCN controleert of de leden de code of principles aanhouden. Dat is een reeks voorwaarden en criteria waaraan elke feitencheck moet voldoen, waaronder onpartijdigheid, transparantie en onafhankelijkheid.

De man achter de factcheck-rubriek van Knack is zelfstandig journalist Jan Jagers. Momenteel werkt Jagers met innovatiesteun van het Vlaams Journalistiek Fonds (VJF) ook aan de ontwikkeling van FactRank, een online tool die automatisch uit teksten beweringen destilleert die het factchecken waard zijn.

Het andere Vlaamse project tegen online desinformatie dat het VJF ondersteunt, factcheck.vlaanderen, overweegt overigens ook om IFCN-certificering aan te vragen.