Apache Lokaal

Met het project Apache Lokaal trok nieuwssite Apache een jaar lang de regio in, om samen met burgers en lokale journalisten vier thema’s uit te spitten.

Daarmee wilde Apache:

  • inzetten op het bedreigde maar belangrijke genre van lokale onderzoeksjournalistiek
  • verkennen hoe het nationale of bovenlokale kwesties kon vertalen in lokale onderzoeken, en vice versa
  • experimenteren met het betrekken van lezers en publiek bij journalistieke onderzoeken
  • samenwerkingen opzetten met andere (lokale) media en journalisten

Apache koos daarbij voor de volgende vier thema's:

  1. (uit)verkoop van publieke gronden en gebouwen in Vlaanderen
  2. Publiek-Private samenwerking bij het bouwen en uitbaten van publieke zwembaden
  3. slimme camera's in Vlaanderen
  4. lokale en regionale onderzoeksjournalistiek in Vlaanderen

Apache Lokaal in cijfers


Uitverkoop van publieke grond

Via een publieksoproep kwamen er 35 tips binnen. Aan de hand van de resultaten lanceerde Apache gerichte wob- verzoeken. Voor de research werd samengewerkt met vijf regiojournalisten.

De eerste ronde leverde 25 verhalen op, waarvan 13 onderzoeksverhalen, 8 nieuwsverhalen en 4 processtukken.

Zowat 50 mensen woonden het eerste toonmoment in Edegem bij. Daarop werd de webdocumentaire getoond en zowel de methodiek als de resultaten toegelicht. Geïnteresseerden konden vooraf deelnemen aan een begeleide wandeling in een gebied dat terug in publieke handen kwam en waarover een stuk geschreven werd. De bijeenkomst werd live gestreamd op Facebook.

Zwemmen in Privaat Water

Als voorbereiding werden 25 openbaarheidsverzoeken uitgestuurd naar evenveel Vlaamse steden en gemeenten. Daarin werd gevraagd om de contracten met hun private partner over te maken. Tegelijk vroeg Apache lezers of ze bereid waren om deze contracten te lezen en of ze de lokale context kenden.

De tweede ronde van Apache Lokaal leverde 17 verhalen op, waarvan 7 onderzoeksverhalen, 6 nieuwsartikelen en 4 processtukken.

Op 10 oktober 2019 was er een toonmoment in het Gentse PPS-zwembad Rozebroeken. Daar werden de methodiek en de resultaten toegelicht. Hierna volgde een gesprek over journalistieke samenwerkingen, het VJF en het belang van lokale en regionale onderzoeksjournalistiek. Kunstenares Kitty Bons intervenieerde met een voorstelling over zwembadhygiëne doorheen de tijd. De bijeenkomst werd wederom live gestreamd op Facebook.

De slimme stad

Na twee rondes met publieksoproepen, focuste Apache in deze ronde op een samenwerking met regiojournalisten. Het maakte ook gebruik van locatiedata die het via de openbaarheid van bestuur verkreeg.

Voor de case in Leuven werd gekozen voor datajournalistiek. De evolutie van het aantal ANPR- en bewakingscamera’s werdin kaart gebracht en gevisualiseerd met behulp van tekst en bewegende beelden. Apache wilde zo aantonen dat ook inregionale journalistiek dataverwerking kan leiden tot verhalen die anders onopgemerkt blijven. Het zorgt daarnaast ook voor een andere vertelstijl.

De reeks leverde 5 onderzoeksverhalen op, waarvan 4 door freelancejournalisten geschreven. De reeks werd door Rosa Snijders geïllustreerd.

Op 21 januari 2020 organiseerde Apache Lokaal een camerawandeling door Leuven. Nadien werden de verschillende stukken uit de reeks zowel inhoudelijk als methodologisch toegelicht. Hierna werd er met de aanwezigen in gesprek getreden rond het privacy-aspect. Ook nu werd de bijeenkomst op Facebook gestreamd.

Regio-journalistiek onder druk

De vierde en laatste ronde werd afgetrapt met een reeks meta-stukken over de staat van de regionale journalistiek. Daarnaast belichtte Apache het bestaan van zowat 350 lokale private media in Vlaanderen, mede op basis van een publieksoproep. Die media werden op een interactieve kaart gevisualiseerd.

Daarnaast plande de redactie van Apache om een week vanuit Aartselaar te werken, een gemeente in de Antwerpse zuidrand. Via een publieksoproep en ‘zitdag’ zou ze naar de hete hangijzers hengelen, maar de corona-lockdown gooide roet in het eten. In de plaats werden vanuit de redactie drie onderzoeksstukken gemaakt. Met opnieuw als onderwerp de wetgeving openbaarheid van bestuur en een datajournalistiek stuk. Voor dat laatste werd een methodiek gebruikt van de Mechelse hyperlocal As Gau Paust. De activiteit van raadsleden werd gewobt en via een aantal parameters in Google Data Studio gevisualiseerd.

De vierde ronde leverde vijf onderzoeksverhalen op. Daarnaast werden drie processtukken en twee nieuwsberichten over deze ronde gemaakt. De reeks werd geïllustreerd door Pieter De Jaegher (Pedejee).


In hun eigen woorden

Apache Lokaal zelf aan het woord:

Wat hield het project precies in?

Met steun van het Vlaams Journalistiek Fonds trok Apache het afgelopen jaar door Vlaanderen om aan lokale onderzoeksjournalistiek te doen. Dat deed de redactie niet alleen. We betrokken burgers en collega’s om meer dan vijftig stukken te schrijven rond vier thema’s. Concreet werkten we rond de verkoop van publieke grond, publiek-private zwembaden, camera’s in de stad en diepten we verhalen op uit één dorp: Aartselaar.

Waarover zijn jullie het meest tevreden?

We slaagden erin om samen met lezers aan journalistiek te doen. Niet alleen door passief tips of kennis te vergaren, maar ook door met burgers actief documenten te doorploegen die tot artikelen leidden. Daarnaast werkten we samen met verschillende collega-journalisten, die al dan niet regionaal actief zijn, waarvan we wederzijds leerden. Tot slot was de output van het project veel groter dan ingeschat.

Wat verliep minder goed dan verwacht, of wat zouden jullie nu anders doen?

Erover waken dat thema’s goed afgelijnd zijn en onderzoeksvragen zo concreet mogelijk maken.

Wat is het effect van dit project na afloop van de subsidieperiode? Blijft het nog voortbestaan, of heeft het iets bijgebracht of veranderd aan jullie organisatie?

Apache Lokaal blijft een themapagina op onze nieuwssite maar geen archiefpagina, want we blijven redactioneel aandacht hebben voor lokale en regionale onderzoeksstukken. Dankzij Apache Lokaal werd ons freelancersnetwerk met een tiental collega’s versterkt, van overal te lande. Apache Lokaal leerde ons ook om goede publieksoproepen te lanceren en die vaardigheden willen we in de toekomst nog benutten.

Wat is volgens jullie het belangrijkste dat we kunnen leren uit dit project voor de journalistiek in Vlaanderen?

Lokale en regionale onderzoeksjournalistiek zou in Vlaanderen extra ondersteund moeten worden. Er zijn dan wel heel wat straffe collega’s actief in de regio, toch worden dossiers niet vaak in de diepte uitgespit. Uit samenwerkingen leerden we dat het niet altijd aan wil of kennis ontbrak, het ontbreekt collega’s vooral aan tijd en middelen om dat te doen.